سه شنبه 20 آذر 1397 _ 04 ربيع الثاني 1440 _ 11 دسامبر 2018
فارسی | English
  گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی
 
گروه مطالعات اعتیاد  و  رفتارهای  عادتی
Studies on Addiction and Addictive Behaviors Group
 
مقدمه
 
اعتياد يك بيماري زيست شناختي، روان شناختي و اجتماعي است. عوامل متعددي در ايدئولوژي سوء مصرف مواد تأثير دارند كه در تعامل با يكديگر منجر به شروع مصرف و سپس اعتياد مي شوند. درك كليه علل و عوامل زمينه اي موجب مي شود تا روند پيشگيري،  شناسايي، درمان و پيگيري به طور هدفمند طرح ريزي شود (كارول و انكن، 2005).
     توسعه و رواج استفاده از مواد اعتیادآور در جوامع جهانی، سبب گردیده که اعتیاد به عنوان یک مرض بین­المللی و یک عارضه جهانی و همه شمول و یک مشکل اجتماعی برای کل بشریت، از سوی محافل دانشگاهی، سیاسی، مذهبی و فرهنگی مطرح شود. مسأله مواد مخدر هم اکنون جزء چهار بحران جهان محسوب می­شود و ایران نیز به دلیل قرار گرفتن در مسیر ترانزیت مواد، گرفتار مسأله اعتیاد گردیده و سوء مصرف مواد به یک بحران اساسی در جامعه تبدیل شده است (آشتیانی، 1385). از طرفی اعتیاد یک اختلال پیش­رونده بوده و ترک آن به آسانی امکان پذیر نمی­باشد. بازگشت دوباره به سمت مواد همیشه امکان­پذیر است و تغییرات واقعی با درمان صحیح و مراقبت­های طولانی مدت امکان­پذیر خواهد بود (اسمیت، 2012).
     آنچه که با توجه به وخامت مسأله اعتیاد در کشور مطرح می باشد، لزوم تقویت نگرش علمی جامعه نسبت به عرصه های پیشگیری و درمان اعتیاد است. اگر چه در دهه اخیر با تلاش های مطلوبی در عرصه تولیدات علمی و پژوهشی در این راستا مواجهه بودیم اما بی گمان از نقطه مطلوب فاصله بسیاری وجود دارد. بر این اساس تشکیل گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی با هدف ارتقاء سطح علمی و پژوهشی استان آذربایجان شرقی در مسیر مبارزه با مواد مخدر و رفتارهای عادتی صورت می پذیرد.
 
اهداف كلي گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی
 
الف) انجام فعالیت های پژوهشی
1) انجام پژوهش های کاربردی در حوزه پيشگيري از اعتیاد و رفتارهای عادتی در سطوح فرد، خانواده، همسالان، مدرسه، اجتماع کوچک و خانواده.
2) انجام پژوهش های کاربردی در حوزه تشخیص و ارزیابی اعتیاد و رفتارهای عادتی.
3) انجام پژوهش های کاربردی در خصوص درمان های دارویی و ارزیابی میزان موفقیت آنها در روند درمان و پیگیری.
4) انجام پژوهش های کاربردی در خصوص درمان های غیر دارویی اعتیاد و و ارزیابی میزان موفقیت آنها در روند درمان و پیگیری، با هدف ارتقاء جایگاه درمان های غیردارویی اعتیاد.
5) انجام پژوهش های کاربردی در خصوص بکارگیری و اثربخشی روش های توانبخشی شناختی در اعتیاد.
6) ارزیابی میزان اثربخشی دوره ها، کارگاه ها و سایر برنامه های آموزشی موجود در راستای پیشگیری از اعتیاد در سطوح مختلف.
7) انجام مطالعات کاربردی در خصوص بازپذیری اجتماعی افراد پاک شده و جلوگیری از عود مجدد.
8) انجام مطالعات کاربردی در خصوص خانواده های افراد معتاد و ارایه راهکارهایی عملی برای بهسازی و تحکیم بنیان خانواده در برابر اعتیاد.  
9) انجام مطالعات کاربردی در خصوص تشخیص و درمان اختلالات روانشناختی همآیند با اعتیاد و رفتارهای عادتی.
10) انجام مطالعات مروری در خصوص تولیدات علمی و پژوهشی داخلی و خارجی در حوزه اعتیاد و رفتارهای عادتی.
11) انجام مطالعات بنیادی و کاربردی در خصوص ارتباط اعتیاد با انواع رفتارهای جنایی و ارایه راهکارهای مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم در میان افراد معتاد.
12) انجام مطالعات نیازسنجی در حوزه استراتژی پیشگیری اولیه از اعتیاد با توجه به شرایط و ویژگی های خاص جمعیت های در معرض خطر.
13) واکاوی ابعاد روانی ـ اجتماعی انواع اعتیادهای غیر وابسته به مواد از جمله اعتیاد به اینترنت، تصاویر مستهجن، جنسی و قمار با رویکرد راه حل محور.
14) ارتباط بیماری های خطرناک از جمله ایدز با انواع اعتیاد و ارایه راه حل های علمی در قلمرو شناخت، پیشگیری و درمان های غیر دارویی.
15) مطالعه ابعاد خود مراقبتی در حوزه اعتیاد و رفتارهای عادتی با تمرکز بر تدوین استراتژی های ارتقاء سطح خود مراقبتی در جامعه.
 
ب) ارایه خدمات علمی به مراکز دولتی و غیر دولتی در حوزه های مختلف پیشگیری، تشخیص، درمان و پی گیری اعتیاد و سایر رفتارهای عادتی
1) ارتباط با نویسندگان و دست اندرکاران رسانه ها در جهت علمی سازی محتوای تولیدات رسانه ای مرتبط با حوزه اعتیاد و سایر رفتارهای عادتی.
2) همکاری با مراکز اقامتی کوتاه مدت و سایر مراکز درمانی به لحاظ انجام نیازسنجی ها و به کارگیری تولیدات علمی صورت گرفته  در حوزه اعتیاد.
3) همکاری با سازمان های عضو در شورای هماهنگی ستاد مبارزه با مواد مخدر استان آذربایجان شرقی در زمینه های علمی و پژوهشی.
 
ج) ارایه خدمات آموزشی در راستای تربیت و توانمندسازی نیروی متخصص در حوزه مبارزه  با سوء مصرف مواد و وابستگی. 
1) برگزاری کارگاه های آموزشی با لحاظ استانداردهای مربوطه و توجه به اثربخشی آن، در خصوص موضوعات مطرح در استراتژی پیشگیری اولیه از اعتیاد.
2) برگزاری دوره های آموزشی در خصوص روشهای پژوهشی میان رشته ای در اعتیاد.
3) برگزاری همایش های علمی و پژوهشی با عنوان «کنفرانس ملی پیشگیری از اعتیاد» که به صورت ادواری صورت می پذیرد.
 
د) تدوین و توسعه منابع علمی در حوزه اعتیاد و رفتارهای عادتی
1) تألیف، ترجمه و گردآوری کتب تخصصی در حوزه اعتیاد با تأکید بر پیشگیری اعتیاد و درمان های غیر دارویی.
2) پذیرش سفارشات مربوط به تألیف و تدوین بسته های آموزشی در سطوح مختلف مبارزه با سوء مصرف مواد و وابستگی.
3) راه اندازی و اخذ مجوز برای انتشار مجله علمی ـ پژوهشی با عنوان « مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی».
 
دورنمای فعالیت های گروه پژوهشی اعتیاد و رفتارهای عادتی
 
چشم انداز كلي گروه:
به دلیل نیاز شدید به گروه های پژوهشی کارآمد در حوزه اعتیاد، به نظر می رسد تشکیل این گروه با اهداف کاملاً کاربردی و مسأله محور، بخشی از نیازهای مراکز پیشگیری و درمان اعتیاد را برآورده نماید. علاوه بر این تولیدات علمی و پژوهشی گروه می تواند به عنوان منابع ارزشمندی برای مدیران و مسئولان دست اندرکار مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس انتظار می رود گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی در 5 سال آینده به یکی از مهمترین قطب های پژوهشی در حوزه سلامت اجتماعی و در رأس آن پیشگیری از اعتیاد و درمان غیر دارویی آن در کشور تبدیل شود. گمان می رود فعالیت های این گروه در ابعاد مختلف روانشناختی، جامعه شناختی، زیست شناختی و فرهنگی، حداقل در سطح استان به تغییرات قابل توجهی در برخورد علمی با پدیده اعتیاد منجر شود. 
اعضای گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی
  1. دکتر بهزاد شالچی: دکتری روانشناسی، مدیر گروه
  2. دکتر فخرالسادات قریشی: دکتری روانشناسی، عضو گروه
  3. دکتر حسن یعقوبی: دکتری روانشناسی، عضو گروه
  4. دکتر حسن بافنده: دکتری علوم عصب روانشناختی، عضو گروه
  5. دکتر عزت اله احمدی: دکتری روانشناسی، عضو گروه
  6. دکتر لادن واقف: دکتری علوم عصب روانشناختی، عضو گروه
  7. دکتر مهران سلیمانی: دکتری کودکان استثنائی، عضو گروه
  8. دکتر بهروز قربانزاده: دکتری علوم ورزشی(رفتار حرکتی)
 
  گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی
 
گروه مطالعات اعتیاد  و  رفتارهای  عادتی
Studies on Addiction and Addictive Behaviors Group
 
مقدمه
 
اعتياد يك بيماري زيست شناختي، روان شناختي و اجتماعي است. عوامل متعددي در ايدئولوژي سوء مصرف مواد تأثير دارند كه در تعامل با يكديگر منجر به شروع مصرف و سپس اعتياد مي شوند. درك كليه علل و عوامل زمينه اي موجب مي شود تا روند پيشگيري،  شناسايي، درمان و پيگيري به طور هدفمند طرح ريزي شود (كارول و انكن، 2005).
     توسعه و رواج استفاده از مواد اعتیادآور در جوامع جهانی، سبب گردیده که اعتیاد به عنوان یک مرض بین­المللی و یک عارضه جهانی و همه شمول و یک مشکل اجتماعی برای کل بشریت، از سوی محافل دانشگاهی، سیاسی، مذهبی و فرهنگی مطرح شود. مسأله مواد مخدر هم اکنون جزء چهار بحران جهان محسوب می­شود و ایران نیز به دلیل قرار گرفتن در مسیر ترانزیت مواد، گرفتار مسأله اعتیاد گردیده و سوء مصرف مواد به یک بحران اساسی در جامعه تبدیل شده است (آشتیانی، 1385). از طرفی اعتیاد یک اختلال پیش­رونده بوده و ترک آن به آسانی امکان پذیر نمی­باشد. بازگشت دوباره به سمت مواد همیشه امکان­پذیر است و تغییرات واقعی با درمان صحیح و مراقبت­های طولانی مدت امکان­پذیر خواهد بود (اسمیت، 2012).
     آنچه که با توجه به وخامت مسأله اعتیاد در کشور مطرح می باشد، لزوم تقویت نگرش علمی جامعه نسبت به عرصه های پیشگیری و درمان اعتیاد است. اگر چه در دهه اخیر با تلاش های مطلوبی در عرصه تولیدات علمی و پژوهشی در این راستا مواجهه بودیم اما بی گمان از نقطه مطلوب فاصله بسیاری وجود دارد. بر این اساس تشکیل گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی با هدف ارتقاء سطح علمی و پژوهشی استان آذربایجان شرقی در مسیر مبارزه با مواد مخدر و رفتارهای عادتی صورت می پذیرد.
 
اهداف كلي گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی
 
الف) انجام فعالیت های پژوهشی
1) انجام پژوهش های کاربردی در حوزه پيشگيري از اعتیاد و رفتارهای عادتی در سطوح فرد، خانواده، همسالان، مدرسه، اجتماع کوچک و خانواده.
2) انجام پژوهش های کاربردی در حوزه تشخیص و ارزیابی اعتیاد و رفتارهای عادتی.
3) انجام پژوهش های کاربردی در خصوص درمان های دارویی و ارزیابی میزان موفقیت آنها در روند درمان و پیگیری.
4) انجام پژوهش های کاربردی در خصوص درمان های غیر دارویی اعتیاد و و ارزیابی میزان موفقیت آنها در روند درمان و پیگیری، با هدف ارتقاء جایگاه درمان های غیردارویی اعتیاد.
5) انجام پژوهش های کاربردی در خصوص بکارگیری و اثربخشی روش های توانبخشی شناختی در اعتیاد.
6) ارزیابی میزان اثربخشی دوره ها، کارگاه ها و سایر برنامه های آموزشی موجود در راستای پیشگیری از اعتیاد در سطوح مختلف.
7) انجام مطالعات کاربردی در خصوص بازپذیری اجتماعی افراد پاک شده و جلوگیری از عود مجدد.
8) انجام مطالعات کاربردی در خصوص خانواده های افراد معتاد و ارایه راهکارهایی عملی برای بهسازی و تحکیم بنیان خانواده در برابر اعتیاد.  
9) انجام مطالعات کاربردی در خصوص تشخیص و درمان اختلالات روانشناختی همآیند با اعتیاد و رفتارهای عادتی.
10) انجام مطالعات مروری در خصوص تولیدات علمی و پژوهشی داخلی و خارجی در حوزه اعتیاد و رفتارهای عادتی.
11) انجام مطالعات بنیادی و کاربردی در خصوص ارتباط اعتیاد با انواع رفتارهای جنایی و ارایه راهکارهای مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم در میان افراد معتاد.
12) انجام مطالعات نیازسنجی در حوزه استراتژی پیشگیری اولیه از اعتیاد با توجه به شرایط و ویژگی های خاص جمعیت های در معرض خطر.
13) واکاوی ابعاد روانی ـ اجتماعی انواع اعتیادهای غیر وابسته به مواد از جمله اعتیاد به اینترنت، تصاویر مستهجن، جنسی و قمار با رویکرد راه حل محور.
14) ارتباط بیماری های خطرناک از جمله ایدز با انواع اعتیاد و ارایه راه حل های علمی در قلمرو شناخت، پیشگیری و درمان های غیر دارویی.
15) مطالعه ابعاد خود مراقبتی در حوزه اعتیاد و رفتارهای عادتی با تمرکز بر تدوین استراتژی های ارتقاء سطح خود مراقبتی در جامعه.
 
ب) ارایه خدمات علمی به مراکز دولتی و غیر دولتی در حوزه های مختلف پیشگیری، تشخیص، درمان و پی گیری اعتیاد و سایر رفتارهای عادتی
1) ارتباط با نویسندگان و دست اندرکاران رسانه ها در جهت علمی سازی محتوای تولیدات رسانه ای مرتبط با حوزه اعتیاد و سایر رفتارهای عادتی.
2) همکاری با مراکز اقامتی کوتاه مدت و سایر مراکز درمانی به لحاظ انجام نیازسنجی ها و به کارگیری تولیدات علمی صورت گرفته  در حوزه اعتیاد.
3) همکاری با سازمان های عضو در شورای هماهنگی ستاد مبارزه با مواد مخدر استان آذربایجان شرقی در زمینه های علمی و پژوهشی.
 
ج) ارایه خدمات آموزشی در راستای تربیت و توانمندسازی نیروی متخصص در حوزه مبارزه  با سوء مصرف مواد و وابستگی. 
1) برگزاری کارگاه های آموزشی با لحاظ استانداردهای مربوطه و توجه به اثربخشی آن، در خصوص موضوعات مطرح در استراتژی پیشگیری اولیه از اعتیاد.
2) برگزاری دوره های آموزشی در خصوص روشهای پژوهشی میان رشته ای در اعتیاد.
3) برگزاری همایش های علمی و پژوهشی با عنوان «کنفرانس ملی پیشگیری از اعتیاد» که به صورت ادواری صورت می پذیرد.
 
د) تدوین و توسعه منابع علمی در حوزه اعتیاد و رفتارهای عادتی
1) تألیف، ترجمه و گردآوری کتب تخصصی در حوزه اعتیاد با تأکید بر پیشگیری اعتیاد و درمان های غیر دارویی.
2) پذیرش سفارشات مربوط به تألیف و تدوین بسته های آموزشی در سطوح مختلف مبارزه با سوء مصرف مواد و وابستگی.
3) راه اندازی و اخذ مجوز برای انتشار مجله علمی ـ پژوهشی با عنوان « مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی».
 
دورنمای فعالیت های گروه پژوهشی اعتیاد و رفتارهای عادتی
 
چشم انداز كلي گروه:
به دلیل نیاز شدید به گروه های پژوهشی کارآمد در حوزه اعتیاد، به نظر می رسد تشکیل این گروه با اهداف کاملاً کاربردی و مسأله محور، بخشی از نیازهای مراکز پیشگیری و درمان اعتیاد را برآورده نماید. علاوه بر این تولیدات علمی و پژوهشی گروه می تواند به عنوان منابع ارزشمندی برای مدیران و مسئولان دست اندرکار مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس انتظار می رود گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی در 5 سال آینده به یکی از مهمترین قطب های پژوهشی در حوزه سلامت اجتماعی و در رأس آن پیشگیری از اعتیاد و درمان غیر دارویی آن در کشور تبدیل شود. گمان می رود فعالیت های این گروه در ابعاد مختلف روانشناختی، جامعه شناختی، زیست شناختی و فرهنگی، حداقل در سطح استان به تغییرات قابل توجهی در برخورد علمی با پدیده اعتیاد منجر شود. 
اعضای گروه مطالعات اعتیاد و رفتارهای عادتی
  1. دکتر بهزاد شالچی: دکتری روانشناسی، مدیر گروه
  2. دکتر فخرالسادات قریشی: دکتری روانشناسی، عضو گروه
  3. دکتر حسن یعقوبی: دکتری روانشناسی، عضو گروه
  4. دکتر حسن بافنده: دکتری علوم عصب روانشناختی، عضو گروه
  5. دکتر عزت اله احمدی: دکتری روانشناسی، عضو گروه
  6. دکتر لادن واقف: دکتری علوم عصب روانشناختی، عضو گروه
  7. دکتر مهران سلیمانی: دکتری کودکان استثنائی، عضو گروه
  8. دکتر بهروز قربانزاده: دکتری علوم ورزشی(رفتار حرکتی)