سه شنبه 20 آذر 1397 _ 04 ربيع الثاني 1440 _ 11 دسامبر 2018
فارسی | English
  گروه اخلاق و فرهنگ سایبری
* مقدمه
یقینا توسعه صنایع و فناوری­های نوین همواره بر تحولات اجتماعی تاثیر گزار است که البته این تحولات در هر دو جهت انحطاط و هدایت تمدن بشر قابل مشاهده است. امروزه فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان یک فناوری نوین تاثیر عمیقی بر تحولات اجتماعی دارد بطوریکه مسئولین و اندیشمندان جوامع مختلف نمی­توانند به این تحولات بی تفاوت باشند.
خدمات ارزنده­ای همچون دولت الکترونیک، آموزش الکتورنیک، تجارت الکترونیک، مهندسی سبز، بانکداری لکترونیک و غیره از محاسن و مزایای ارزشمند فناوری اطلاعات و ارتباطات محسوب می­شود اما متاسفانه این فناوری­ها تاثیرات بسیار مخربی نیز بر ارزشهای فرهنگی و اخلاقی افراد، جوامع و دولت­ها دارند که ممکن است محاسن آن را تحت شعاع قرار دهد. خاطر نشان می­گردد که تحولات منفی فرهنگی و اخلاقی می­تواند سلامت روانی- اجتماعی را تهدید نماید. به عنوان مثال در دین اسلام و نیز عرف کشورمان ازدواج به معنای مسئولیت پذیری بیشتر و خوشبخت کردن همسر است، در صورتیکه هدف بیشتر سایت­های ازدواج اینترنتی تنوع طلبی و نقض مسئولیت پذیری در قبال قوام خانواده است.
پدیده­هایی مانند جنگ سایبری، تسلط اطلاعاتی بر جوامع، جرایم سایبری، نسبی شدن ارزشهای فرهنگی و اخلاقی، اعتیاد اینترنتی، تنش­های ملیتی و قومیتی سایبری، تنوع طلبی و سست شدن بنیان خانواده و دهها مورد دیگر نشان می­دهد در صورت عدم توجه به مضرات فضای سایبری، ممکن است یک انحطاط بزرگ در تمدن، فرهنگ و اخلاق بشریت به وقوع بپیوندد ک هیقینا سلامت روانی و اجتماعی را با تهدید بیشتر مواجه می­کنند. متاسفانه یا خوشبختانه امروزه فضای سایبری به عنوان یک پدیده مهندسی و فناوری می­تواند ارزشهای مورد قبول انسان را دگرگون کند که پیامد آن سلب آرامش از انسان در عصر اطلاعات است.
لذا گروه مطالعاتی فرهنگ و اخلاق سایبری تلاش خواهد کرد به مطالعه و شناخت تاثیرات فناوری­های اطلاعاتی و ارتباطی بر ارزشهای فرهنگی و اخلاقی افراد، گروهها، جوامع و دولت­ها بپردازد و ضمن آسیب شناسی این تاثیرات به ارائه راهکارهای علمی و دانش محور برای حل معضلات این حوزه بپردازد.
 
 
* اهداف كلي گروه اخلاق و فرهنگ سایبری
 
الف) انجام فعالیت های پژوهشی
این گروه مطالعاتی به انجام مطالعات بنیادی، کاربردی و مروری و نیز ارزیابی، نیازسنجی و واکاوی پدیده­ها و مصادیق زیر به صورت بومی، ملی و جهانی خواهد پرداخت:
1) استخراج ارزشهای فرهنگی و اخلاقی که ممکن است در فضای سایبری به عنوان هدف مد نظر قرار گیرند.
2) کشف و شناسایی مهندسی­ها و فناوری­های اطلاعاتی و ارتباطی که می­توانند ارزشهای فرهنگی و اخلاقی را تحت تاثیر قرار دهند.
3) کشف و شناسایی بسترهای مناسب برای تولید محتوی سابیری (محتوی فرهنگی و اخلاقی)
4) آینده نگری تحولات فرهنگی و اخلاقی سایبری
5) تولید فکر، اندیشه، هویت و خودباوری بومی و ملی در فضای سایبری
6- آسیب شناسی محتوی سایبری از منظر سلامت روانی (فردی و اجتماعی)
7- مطالعه و تحلیل ارزشهای فرهنگی و اخلاقی ناشی از فضای سایبری و گردش اطلاعات که در دراز مدت در شکل­دهی تمدن تاثیر گزار هستند.
8 مطالعه ریاضی و کامپیوتری الگوهای فرهنگی و اخلاقی جامعه برای رسیدن به درک علوم شناختی آسیب­های روانی – اجتماعی (مطالعه علمی فرهنگ و اخلاقی)
 
پیرو اهداف فوق، موارد ذیل که از مهمترین مصادیق عرصه فرهنگ و اخلاق سایبری است، می­تواند در کانون توجه گروه پژوهشی قرار گیرد:
 
1- بصری شدن فرهنگ و اخلاق
2- نسبی شدن ارزشهای فرهنگی و اخلاقی
3- قانون گریزی و افزایش کمی و کیفی جرایم سایبری
4- دین گریزی و ظهور عرفانهای نوظهور سایبری
5- تهدید بنیان خانواده
6- نقش شبکه­های اجتماعی در تجدد ارزشهای فرهنگی و اخلاقی
7- شیوع سبک زندگی سایبری
8- تسلط و تسخیر اطلاعاتی جوامع و دولت­ها
9- معضلات و چالش­های فرهنگی و اخلاقی آتی در عصر اطلاعات
10- مطالعه و تحلیل سیاست­ها و قوانین گردش آزاد اطلاعات به منظور تحلیل رفتار شهروندان در مواجهه با منابع، خدمات و سرنوشت ملی
 
ب) ارایه خدمات علمی به مراکز دولتی و غیر دولتی در حوزه های مختلف فرهنگ و اخلاق سایبری
1) ارتباط با نویسندگان و دست اندرکاران رسانه ها در جهت علمی سازی محتوای تولیدات رسانه ای مرتبط
2) همکاری با مراکز تصمیم گیری استانی و ملی در حوزه فرهنگ و اخلاق سایبری مانند شورای عالی مجازی
 
ج) ارایه خدمات آموزشی در راستای تربیت و توانمندسازی نیروی متخصص در حوزه فرهنگ و اخلاق سابری
1) برگزاری کارگاه های آموزشی با لحاظ استانداردهای مربوطه و توجه به اثربخشی آن
2) برگزاری دوره های آموزشی در خصوص روشهای پژوهشی میان رشته ای
3) برگزاری همایش های علمی و پژوهشی
 
د) تدوین و توسعه منابع علمی در حوزه فرهنگ و اخاق سایبری
1) تألیف، ترجمه و گردآوری کتب تخصصی
2) پذیرش سفارشات مربوط به تألیف و تدوین بسته های آموزشی در سطوح مختلف
 3) راه اندازی و اخذ مجوز برای انتشار مجله علمی ـ پژوهشی با عنوان « فرهنگ و اخلاق اطلاعاتی و ارتباطی».
 
 
* دورنمای فعالیت های گروه فرهنگ و اخلاق سایبری
چشم انداز كلي گروه:
به دلیل نیاز شدید به گروه های پژوهشی کارآمد در حوزه فرهنگ و اخلاق سایبری، به نظر می رسد تشکیل این گروه با اهداف کاملاً کاربردی و مسأله محور، بخشی از نیازهای کشور عزیزمان را برطرف سازد. علاوه بر این تولیدات علمی و پژوهشی گروه می تواند به عنوان منابع ارزشمندی برای مدیران و مسئولان دست اندرکار مورد استفاده قرار گیرد. بر این اساس انتظار می رود گروه مطالعات فرهنگ و اخلاق سایبری در 5 سال آینده به یکی از مهمترین قطب های پژوهشی در حوزه سلامت اجتماعی و در رأس آن سلامت روانی ارتباطی در کشور تبدیل شود. گمان می رود فعالیت های این گروه در ابعاد مختلف سایبری، روانشناختی، جامعه شناختی، زیست شناختی، تولید محتوی فرهنگی سایبری و غیره، حداقل در سطح استان به تغییرات قابل توجهی در برخورد علمی با پدیده اینترنت و شبکه­های اجتماعی منجر شود. 
     بر اساس اهداف علمی و پژوهشی و چشم انداز گروه که ذکر آن پیش از این گذشت، انتظار می رود گروه مطالعات فرهنگ و اخلاق سایبری به طور خلاصه در 2 سال و 5 سال نخست به اهداف اختصاصی ذیل دست یابد:
 
الف) اهداف کوتاه مدت (2 ساله):
1) تالیف حداقل 10 مقاله علمی و پژوهشی در مجلات داخلی و خارجی.
2) تألیف یا ترجمه حداقل 2 کتاب علمی و کاربردی
3) مشارکت علمی در ساخت حداقل 1 برنامه تلویزیونی در سطح شبکه استانی سهند.
4) برگزاری 2 دوره همایش علمی ـ پژوهشی در سطح ملی با مشارکت مراکز فرهنگی و اخلاقی استان و کشور.
5) برگزاری حداقل 5 کارگاه علمی ـ تخصصی
6) پروژه یابی و عقد حداقل 3  قرارداد پژوهشی با سازمان ها.
7) انتشار فصلنامه تخصصی « فرهنگ و اخلاق اطلاعاتی و ارتباطی » به منظور اخذ مجوز برای دریافت درجه علمی ـ پژوهشی.
 
ب) اهداف بلند مدت (5 ساله) :
1) تالیف حداقل 50 مقاله علمی و پژوهشی در مجلات داخلی و خارجی.
2) تألیف حداقل 10 کتاب علمی و کاربردی
3) ترجمه حداقل 5 کتاب علمی و کاربردی
4) مشارکت علمی در ساخت حداقل 4 برنامه تلویزیونی در سطح شبکه استانی سهند.
5) برگزاری 5 دوره همایش علمی ـ پژوهشی در سطح ملی
6) برگزاری حداقل 40 کارگاه علمی ـ تخصصی
7) پروژه یابی و عقد حداقل 10 قرارداد پژوهشی با سازمان ها.
8) انتشار فصلنامه « فرهنگ و اخلاق اطلاعاتی و ارتباطی » و ارتقاء آن از فصلنامه تخصصی به علمی ـ پژوهشی.
 
 
 
 * جایگاه مسأله فرهنگ و اخلاق سایبری و اهمیت کارزار علمی و پژوهشی مرتبط با آن در قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران
مطابق با نظرات و منویات مقام معظم رهبری، سیاست­های شورای عالی مجازی، سیاست­های ابلاغ شده از سوی دولت­های محترم، گروه پژوهشی فرهنگ و اخلاق سایبری نگرانی­های ذیل را مد نظر قرار خواهد داد:
1- تشکیل اتاق­های فکر مرتبط با موضوعات فعالیت گروه پزوهشی
2- ارزیابی و سنجش تحولات فرهنگی و اخلاقی سایبری
3- ارزیابی و سنجش تحولات نوین مهندسی و فناوری در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات
4- استخراج مهمترین نیازهای اطلاعاتی، ارتباطی، فرهنگی واخلاقی جامعه
 
* ظرفيتها و منابع دانشگاه برای ایجاد و توسعه گروه فرهنگ و اخلاق سایبری
1) فصل بندی دروس و تاسیس رشته اخلاق و فرهنگ سایبری در مقطع کارشناسی ارشد.
2) برخورداری دانشگاه از چندین گروه آموزشی در دانشکده های فناوری اطلاعات و مهندسی کامپیوتر و علوم انسانی که می توانند در راستای اهداف گروه پژوهشی تاثیر داشته باشند.
3) مشارکت و همکاری تنگاتنگ دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و نهادهای فرهنگی استان که منجر به تشکیل کمیته علمی ـ پژوهشی  مسئولیت این دانشگاه شده است.
4) مشارکت نهادهای فرهنگی استان و کشور با دانشگاه در امر تأسیس رشته و گروه پژوهشی که برگزاری کیفی و کاربرد محور دوره های آموزشی و پژوهشی را تسهیل خواهد نمود.
5) امکان استفاده از مراکز مختلف فرهنگی، اخلاقی و سایبری در مطالعات پژوهشی که با توجه به همکاری های تنگاتنگ نهادها و دانشگاه فراهم می باشد.
6) در اختیار داشتن فضای فیزیکی در داخل شهر (ساختمان های دانشگاه واقع در خطیب) و امکان تخصیص آن به عنوان ساختمان پژوهشکده و محل فعالیت گروه پژوهشی.
 
* نیروی انسانی داخل دانشگاه برای تشکیل گروه پژوهشی
اعضاء هیات علمی پژوهشکده از نظر مقررات استخدامی و نحوه انتخاب و گزینش (علمی و عمومی) تابع مقررات مصوب هیات اجرایی جذب اعضاء هیات علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان خواهند بود.
 
* نیروی انسانی خارج از دانشگاه برای تشکیل گروه پژوهشی
جذب نیروی انسانی خارج از دانشگاه بر اساس شیوه نامه به کارگیری مصوب در هیأت رئیسه دانشگاه شهید مدنی آذربایجان  صورت مي پذیرد.
 
 
* فضا و تجهیزات مورد نیاز برای گروه
  • اتاق کار مستقل با متراژ 20 متر مربع دارای کمد، قفسه کتاب و همه لوازم جانبی
  • سه میز کار مجهز  به کامپیوتر و همه  لوازم  ضروری
  • پرینتر، فکس و تلفن مستقل
  • اینترنت
  • اتاق جلسات مشترک با سایر گروه های پژوهشکده